Marketing i zarządzanie. Rozwój firmy. E-marketplace.org.
W jakiej sytuacji wystawiona faktura VAT nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego?
W naszej rzeczywistości zdarza się niestety i tak że faktura nie zawsze daje nam prawo do odliczenia podatku naliczonego. Zastanowienie nasze i obawę zarazem budzi fakt dlaczego tak się dzieję? Jakie są ewentualne przyczyny oraz skutki zarówno wystawienia, jak i otrzymania takiej faktury?
Musimy przede wszystkim pamiętać, że prawo do odliczania podatku naliczonego uzależnione jest od związku dokonanych zakupów z wykonywaniem przez podatnika czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Odliczenie następuje na podstawie otrzymanych faktur zakupu, faktur korygujących, faktur wewnętrznych, dokumentów celnych lub ich duplikatów. Natomiast dokumenty te muszą spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, póz. 971).
Dodatkowo Minister Finansów w § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, póz. 970 ze zm.) wymienił faktury oraz faktury korygujące, które nie dają prawa do odliczenia zawartego w nich podatku naliczonego. Powyższe wyłączenia związane są przede wszystkim z błędami formalnymi tych dokumentów a celem ich wprowadzenia było zapobieżenie nadużyciom oraz dążenie do jednakowego traktowania podatników w zakresie odliczania podatku z tytułu nabycia towarów lub rozporządzania takimi samymi towarami.
Co należy wiedzieć?
Należy wiedzieć że zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, póz. 970 ze zm.), nie uprawniają nabywcy do odliczenia podatku naliczonego niżej wymienione faktury VAT, faktury korygujące, dokumenty celne oraz duplikaty faktur które są: wystawione przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących,
w których kwota podatku wykazana na oryginale faktury lub faktury korygującej jest różna od kwoty wykazanej na kopii,
dokumentujące transakcje nie podlegające opodatkowaniu lub zwolnione od podatku,
nie dokumentujące żadnej faktycznej transakcji,
wystawione w kilku egzemplarzach faktury dokumentujące tę samą sprzedaż towarów lub usług,
stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane,
podające kwoty niezgodne ze stanem faktycznym,
potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego,
faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę zgodnie z odrębnymi przepisami, jeśli nie zostały zaakceptowane przez sprzedawcę.
Co się dzieje jeżeli faktura zostanie wystawiona przez nie istniejący podmiot ?
Zawsze powinniśmy pamiętać, że do wystawiania faktur VAT uprawnione są podmioty zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni, posiadający numer identyfikacji podatkowej. Rejestracja taka polega na złożeniu zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej działaniu ustawy.
A zatem:
Jeżeli podatnik nie spełnia powyższych warunków, to nie jest on uprawniony do wystawiania faktur VAT, a jeśli nawet takie faktury wystawia, to nie stanowią one dla nabywców będących podatnikami podatku od towarów i usług podstawy do odliczania podatku z nich wynikającego. Istotna jest przy tym jednak nie data widniejąca na tym potwierdzeniu, ale data złożenia formularza rejestracyjnego VAT-R.
W praktyce uznaje się od dnia złożenia tego formularza, iż podatnik jest zarejestrowany, a w konsekwencji uprawniony do wystawiania faktur VAT, choć warto zasygnalizować spotykane zdanie odmienne, a mianowicie że prawo do odliczania i wystawiania faktur powstaje dopiero od dnia następnego po dniu złożenia formularza VAT-R.
Ponieważ konsekwencje wystawienia faktury VAT przez nierzetelnego kontrahenta dotykają przede wszystkim odbiorcę tej faktury, w ustawie o VAT zawarte zostały regulacje umożliwiające nabywcom weryfikację swoich kontrahentów. W myśl art. 107 ustawy, podatnik wystawiający fakturę, na pisemne żądanie nabywcy towaru lub usługi obowiązany jest w terminie 14 dni do udostępnienia do wglądu oryginału lub uwierzytelnionego notarialnie odpisu potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego, a także pisemnego potwierdzenia złożenia deklaracji podatkowej, w której została ujęta faktura.
Zabezpieczenie interesów nabywców w świetle tego przepisu jest jednak stosunkowo niewielkie, w porównaniu do możliwych konsekwencji finansowych, w przypadku zakwestionowania prawa do odliczenia znacznych kwot podatku naliczonego. Ustawodawca chroni bowiem podatników wyłącznie przed ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego, w przypadku gdy nabywca odliczy podatek naliczony z faktury, wobec której podjęto procedurę określoną w art. 107, a która to faktura - w świetle przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia w sprawie VAT - nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego.
Brak wymiaru sankcji dotyczy sytuacji, w której nabywca zwrócił się do sprzedającego z żądaniem, o którym mowa w art. 107 ustawy o VAT i w określonym terminie informacji takich nie uzyskał. Ochrona przed sankcją dotyczy jednak wyłącznie przypadku gdy o braku takich informacji podatnik powiadomi urząd skarbowy przed złożeniem deklaracji za okres, w którym ujęta powinna zostać faktura, której dotyczy procedura określona w art. 107.
Jeżeli sprzedawca udostępni na żądanie nabywcy informacje, o których mowa w art. 107 ustawy o VAT, to i tak nabywca nie może nabrać pewności, że w kwocie podatku należnego, jaką podatnik wykazał- w deklaracji mieści się akurat kwota wynikająca z faktury, o którą pyta nabywca. Sprawdzanie kontrahentów zasadniczo więc polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy są oni zarejestrowanymi podatnikami VAT.
Co się dzieje gdy wystawimy fakturę nabywając towar bez zgody sprzedającego?
Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie VAT, niedopuszczalne jest odliczenie podatku naliczonego w sytuacji gdy faktury, faktury korygujące wystawione przez nabywcę, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie zostały zaakceptowane przez sprzedawcę.
Przepis ten jest konsekwencją regulacji dotyczących wystawiania w szczególnych przypadkach faktur przez nabywców towarów i usług.
Musimy pamiętać, że:
Podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur, a także faktur zaliczkowych stwierdzających dokonanie dostawy towarów lub świadczenia usług może być nabywca towarów i usług, jeżeli: jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym,
ma zawartą z dokonującym dostawy towarów lub świadczącym usługi odpowiednią umowę, upoważniającą do wystawiania faktur, faktur korygujących i duplikatów,
w imieniu i na rachunek dokonującego dostawy towarów lub usługodawcy,
w terminie 10 dni od dnia zawarcia umowy powiadomi pisemnie o tej umowie naczelników urzędów skarbowych właściwych dla obu stron umowy.
Jednym z istotnych postanowień umowy, jaką muszą zawrzeć między sobą podmioty, w sytuacji gdy to nabywca ma wystawiać faktury VAT, jest zastrzeżenie, iż nabywca będzie przedstawiał drugiej stronie umowy oryginał i kopię wystawionej faktury do jej akceptacji w formie podpisu. Termin przedstawienia do akceptacji oryginału faktury powinien być określony w umowie w taki sposób, aby było możliwe dokonanie terminowego rozliczenia podatku przez dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługi. Kopię faktury powinien posiadać podmiot dokonujący dostawy towarów lub świadczący usługę.
Brak akceptacji na fakturze przez dokonującego dostawy towarów czy świadczącego usługę, uniemożliwia nabywcy odliczenie podatku naliczonego wynikającego z tej faktury.
Co się dzieje jeżeli faktura jest niezgodna ze stanem faktycznym?
Ewidentnym przypadkiem, w którym odmawia się podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego jest udokumentowanie fakturą transakcji, która w istocie nie miała miejsca. Ważne z punktu widzenia podatników jest uniemożliwienie podatnikowi odliczenia podatku naliczonego z faktur podających kwoty niezgodne ze stanem faktycznym. W praktyce często zdarza się np. że faktura dokumentuje zakup określonej ilości towaru, zaś do podatnika dociera tylko część z tego towaru. Faktura dokumentuje faktycznie zaistniałe zdarzenia lecz w wielkościach (wartościach) niezgodnych ze stanem faktycznym. W obrocie krajowym najczęściej takie nieprawidłowości likwidowane są w drodze uzgodnień pomiędzy kontrahentami. Brakująca ilość towaru zostaje dosłana w kolejnej dostawie, bąd dostawca - uznając reklamację ilościową - wystawia fakturę korygującą.
Wyjątkiem może być sytuacja, w której pomiędzy sprzedawcą a odbiorcą istnieje trzecie ogniwo - przewonik. Skoro bowiem dostawca wystawił fakturę dokumentującą faktycznie wydaną ilość towaru, zaś jego ubytek nastąpił w trakcie transportu, za który odpowiedzialny jest przewonik, wystawca faktury nie ma podstaw do skorygowania faktury pierwotnej. Jeżeli towar nie dojdzie w całości do odbiorcy, to wtedy odbiorca nie może żądać od dostawcy wystawienia faktury korygującej, gdyż ryzyko utraty towaru nie spoczywa na dostawcy. W sytuacji powierzenia przez dostawcę towaru przewonikowi i braku ryzyka dostawcy utraty towaru, istnieje możliwość częściowego odliczenia podatku naliczonego, zawartego w fakturze VAT.
Kwotę częściowego odliczenia ustala się przy wykorzystaniu dokumentów określających zakres odpowiedzialności przewonika za utracony towar. To odszkodowanie określa się na podstawie wartości brutto towaru z uwzględnieniem podatku.
Należy pamiętać!
Musimy pamiętać, że polski system podatkowy nie jest wystarczająco przejrzysty i raczej w najbliższym czasie nie zapowiada się aby było inaczej. Zatem musimy baczną uwagę zwracać jakie faktury otrzymujemy i jakie sami wystawiamy. Wystawianie faktury nie może być czynnością automatyczną, gdyż niesienie ona za sobą konsekwencje karno-skarbowe.
| Partnerzy